ابو القاسم سلطانى

94

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

در لغت‌نامه دهخدا ذيل انوخلسا آمده است ، انوخلسا ، انوخلثا ، ابو خلسا ، شنقار [ اصل شنقاد ] ، كحلا ، به سريانى حالوما [ اصل حالرما ] و بلفظى ديگر بالقس و به فارسى كاهوخر ، انوخلسا و ابو خلسا محرف انوخسا ، انخسا يونانى است ( يادداشت دهخدا ) . Code - 266 علف سير Alliaria petiolata ( M . B ) Cavara Grand گياهى است علفى ، پايا به ارتفاع 50 تا 80 سانتيمتر و گاهى بيشتر كه در جنگل‌ها ، زمينهاى مرطوب كنار جاده‌هاى اروپا ، افريقا ، استراليا و آسيا مىرويد داراى ساقه‌اى راست و بدون انشعاب بوده ، برگ‌هاى فوقانى به شكل قلب ، نوك‌تيز ، دندانه‌دار و برگ‌هاى قسمت پائين گردتر شبيه به برگ گزنه ولى بدون خشونت و گزندگى مىباشند كليه اندامهاى گياه بويژه برگ‌ها با فشار بين انگشتان بوى سير از آن استشمام مىشود به همين جهت نام علمى گياه آلياريا مشتق از آليوم به معنى سير به آن داده شده است . Culpeper براى آن اثر تقويت‌كننده عمل هاضمه قائل شده و شيره جوشيده قسمتهاى فوقانى گياه را با عسل مانند خاكشى براى سرفه مفيد و آن را خارج‌كننده خلط سينه و نيز در مواقع قطع قاعدگى دختران و زنان جوان موثر دانسته و اضافه مىكند كه جوشانده دانه كوبيده شده گياه در شراب در قولنج ناشى از نفخ و همچنين سنگ كليه سودمند بوده و بايد اين نوشابه گرماگرم مصرف گردد و تغذيه آن آرام‌كننده درد كليه مىباشد . در سوريه از دانه آن در آسم و از ساير اندامهاى فوقانى در گريپ و به منظور جلوگيرى از عفونت و تسكين درد و از طريق مصرف خارجى در زخمهاى غانقرائى استفاده درمانى به عمل مىآيد در بيروت علاوه بر مصارف ذكرشده در فوق از داخل به عنوان مدر و ضد كرم و از خارج در اكزما و به‌طور غرغره در پيوره لثه مورد استفاده قرار مىگيرد . در فرانسه به صورت الكلاتور مصرف مىشود كه براى مصارف داخلى به مقدار ده درصد به آب جوشيده اضافه مىكنند كه علاوه بر مصارف فوق الذكر به عنوان ضد اسكوربوت نيز داده مىشود . در اكزما از پماد زير مىتوان استفاده كرد ( فرمول J . Valnet ) الكلاتور تهيه شده از قسمتهاى هوائى گياه 5 گرم اسانس كاموميل 5 قطره اكسيد دوزنگ 10 گرم لانولين 10 گرم وازلين 10 گرم عصاره گياه به طريق Invitro داراى اثر متوقف‌كننده در رشد سوشهاى باسيلوس پيوسيانوم و باكتريهاى گرم منفى تيفوئيد و پاراتيفوئيد دارد .